هر وعده دید و بازدید چه مقدار چاقمان می‌کند؟

سال نو برای بسیاری تدایی کننده مهمانی و دیدو بازدید درکنار میوه ها و آجیل های خوش طعم است.

خوردن مواد غذایی ضروری برای حفظ سلامتی و استحکام بدن لازم است. فقط باید بدانید که کدام خوراکی ها؛ ارزش غذایی بالاتری دارند. در فرهنگ های مختلف تهیه غذا به روشهای گوناگونی صورت می گیرد که در نتیجه ترکیب های بیشماری از مواد غذایی حاصل میشود.

سال نو برای بسیاری تداعی کننده مهمانی و دیدو بازدید درکنار میوه ها و آجیل های خوش طعم است اما آیا تا به حال از مضرات و فواید میوه ها و آجیل ها و همچنین سودو زیان هایی که به بدن می‌رسانند چیزی شنیده اید؟

در اینجا با توجه به رسیدن سال نو و همچنین زیاد شدن حجم دیدو بازدید‌ها و به طبع زیاد شدن خوردن خشکبار و میوه‌ها به نکاتی درباره این نوع خوردنی ها اشاره کرده‌ایم تا مشخص شود که در یک مهمانی ساده با خوردن یک سری از آجیل و میوه چه مقدار مواد مغذی بدن شما دریافت می‌کند و همچنین چه سودها و بعضاً ضرر‌هایی به بدن می‌رسد.

وقتی برای خرید آجیل عید به خشکبارفروشی می‌روید، معمولا چند گزینه عمده پیش رو دارید. به عبارت دیگر، خیلی از فروشنده‌ها، از قبل چند نوع ترکیب مختلف برای آجیل نوروزی شما آماده کرده‌اند و منتظر یک اشاره شما هستند تا آجیل را درون ظرف بریزند و بگذارند روی ترازو.

بعضی از این ترکیبات عبارتند از:

آجیل شور: این نوع آجیل تشکیل شده از پسته، تخمه کدو، تخمه ژاپنی، مغز بادام، مغز فندق و بادام هندی. بعضی‌ها بادام منقا را هم به این جمع اضافه می‌کنند. متاسفانه این نوع آجیل، رایج‌ترین و پرطرفدارترین نوع آجیل در ایام نوروز است. این‌که چرا می‌گوییم متاسفانه، پاسخ ساده و روشنی دارد. کافی است به صفتی که کلمه آجیل را همراهی می‌کند، دقت کنید: «شور!» چه کسی است که این روزها در باره عوارض ناشی از افزایش مصرف نمک و خطرات زیان‌بار آن چیزی نشنیده باشد یا مطلبی نخوانده باشد؟

آجیل شیرین: شامل مغز گردو، کشمش، توت خشک، مغز فندق، مغز پسته، مغز بادام و بادام هندی. اگرچه از این نوع آجیل کمتر از بقیه آجیل‌ها در ایام نوروز استقبال می‌شود اما حضور مغز گردو در این ترکیب یک مزیت بسیار بزرگ به حساب می‌آید.

آجیل چهار مغز: این آجیل تشکیل شده از مغز بادام، مغز پسته، مغز فندق و بادام هندی.

 

آجیل‌های وارداتی: این‌روزها در آجیل‌فروشی‌ها و فروشگاه‌های عرضه‌کننده خشکبار، آجیل‌های هندی، تایلندی و ژاپنی هم پیدا می‌شود که به خاطر تنوع رنگی و طعم تندشان مشتریانی هم برای خودشان دست و پا کرده‌اند. در این نوع آجیل‌ها انواع رشته، ذرت، نخود و باقلا هم پیدا می‌شود. البته بعید به نظر می‌رسد که کسی بخواهد میز پذیرایی عید خود را با آجیل‌های رنگی شرق آسیا تزیین کند.

دلایلی برای دوست داشتن آجیل

  1.  آجیل ترکیبی از میوه‌های خشک‌شده و مغزهای مختلف است که قبلا فکر می‌کردند ارزش غذایی ندارد، چرب و چاق‌کننده است و برای سلامت بدن ضرر دارد. اما حالا دیگر، محققان طور دیگری فکر می‌کنند. مطالعات و پژوهش‌های علمی بلند مدت نشان داده که مصرف آجیل می‌تواند اثرات مثبتی بر سلامت بدن داشته باشد. البته به شرطی که آجیل را به شکلی منطقی و به عنوان جزئی از یک برنامه غذایی متعادل مصرف کنیم.
  2. برخلاف تصور خیلی‌ها که هنوز هم گمان می‌کنند این قبیل مواد خوراکی، فاقد ارزش‌ غذایی هستند، باید گفت که مواد تشکیل‌دهنده آجیل منبع سرشاری از پروتئین، مواد معدنی و ویتامین‌های آنتی‌اکسیدان به شمار می‌آیند. مغزها در هرم غذایی در گروه گوشت‌ها قرار می‌گیرند و پروتئین، آهن، روی، کلسیم، پتاسیم و بسیاری از دیگر مواد معدنی ارزشمند را در خود جای داده‌اند. طعم و شکل آجیل به اندازه کافی وسوسه‌کننده هست اما اگر برای دوست‌داشتن آن به دنبال دلایل مستند و علمی می‌گردید،
  3. آجیل چرب است اما چربی موجود در انواع آجیل از نوع اشباع‌نشده است که کلسترول خون را پایین می‌آورد و خطر بیماری‌های قلبی و عروقی را کم می‌کند. اغلب مغزهای موجود در آجیل شامل ۹۰ درصد اسیدهای چرب اشباع‌نشده هستند.
  4. آجیل منبع پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی مختلف است. ویتامین ای (E) و پروتئین آرجینی موجود در آجیل به حفظ سلامت رگ‌های خونی، کاهش فشار خون و پیشگیری از حملات قلبی کمک می‌کند. خوردن غذاهای حاوی ویتامین ای، از جمله آجیل، باعث کم شدن خطر ابتلا به سرطان می‌شود. آنتی اکسیدان‌های موجود در این ماده غذایی از اکسید‌شدن و تخریب سلول‌ها و بروز بیماری‌هایی مانند دیابت هم جلوگیری می‌کند.
  5. آجیل سرشار از فیبر است. فیبرهای غذایی، هم به تسهیل اجابت مزاج کمک می‌کنند و هم نوعی احساس سیری در شخص ایجاد می‌کنند و به این ترتیب مانع پرخوری می‌شوند. فیبرهای غذایی در پیشگیری از بدخیمی‌های روده بزرگ هم بسیار مفیدند.
  6. ثابت شده که مغزهای گردو، فندق، بادام، پسته، بادام‌زمینی و انواع تخمه، دستگاه دفاعی بدن را در مقابله با عوامل خارجی تقویت می‌کند.
  7. مغزها علاوه بر کاهش کلسترول خون و کاهش میزان ابتلا به بیماریهای قلبی عروقی،‌ در پیشگیری از پوکی استخوان و بیماریهای دوران پیری نیز تاثیر به‌سزایی دارند.

دلایلی برای وحشت از آجیل

آجیل‌ها پرکالری هستند و هر گرم آنها ۵ کالری انرژی غذایی تولید می‌کند. از نظر ارزش تغذیه‌ای، یک نعلبکی آجیل دارای تقریبا ۶۰۰ کالری انرژی غذایی است. می‌دانید ۶۰۰ کالری یعنی چه‌قدر؟ یعنی ۲ بشقاب برنج! به عبارت دیگر یک نعلبکی آجیل می‌تواند به اندازه ۲ بشقاب برنج در چاق‌کنندگی شما نقش داشته باشد. به همین خاطر است که توصیه می‌کنند در طی نوروز، برنامه غذایی مثل سایر اوقات تنظیم شود و مصرف آجیل و مغزها به عنوان میان‌وعده و در حد متعادل باشد.

وجود چربی‌های متراکم در انواع آجیل در افزایش وزن و بروز چاقی موثر است. مصرف زیاد آجیل باعث جمع شدن انرژی و چربی بیش از حد مورد نیاز در بافت‌های بدن می‌شود و افزایش وزن را در پی دارد. پس اگر خیلی اهل آجیل و تنقلات هستید و هر جا که به دید و بازدید می‌روید، دست در ظرف آجیل می‌کنید، سعی کنید برای جبران مافات، حجم مواد غذایی را در هر وعده اصلی، بخصوص شام، کم کنید و به اندازه کافی تحرک بدنی و ورزش داشته باشید.

معمولاً در تهیه انواع آجیل‌ها از مقادیری زیادی نمک استفاده می‌شود. بنابراین مصرف بی‌رویه آجیل، مخصوصا اگر میزان نمک آن بیش از حد متعارف باشد، ممکن است عوارضی را به خصوص برای بیماران قلبی‌عروقی، افراد مبتلا به فشار خون، و بیماران کلیوی به همراه داشته باشد.

آجیل اگر به اندازه و به عنوان منبع تامین کننده بخشی از انرژی غذایی روزانه‌مان مصرف شود، ضرر که ندارد هیچ، مفید هم هست. اما بیماران مبتلا به فشار خون بالا باید حسابی مواظب باشند چون تحقیقات نشان داده که مصرف آجیل‌های شور می‌تواند در افراد مبتلا به فشار خون بالا، منجر به شوک ناگهانی و ایست قلبی شود.

بر اساس یکی از پژوهش‌های انجام شده در کشور انگلستان بر روی ۱۲۰ فرد مبتلا به فشار خون که دچار ایست قلبی خفیف شده بودند و مقایسه آنها با ۱۲۰ فرد مبتلا به فشار خون که ایست قلبی را تجربه نکرده بودند، مشخص شد که مصرف آجیل‌های نمکی یکی از عوامل اصلی در بروز ایست قلبی در این بیماران بوده است. پس بهتر است که افراد دچار فشار خون بالا، در صورت تمایل به مصرف آجیل، تا حد ممکن از آجیل‌های خام استفاده کنند و دور آجیل‌های بوداده و نمکی را یک خط قرمز پررنگ بکشند.

بعضی از اقلام آجیل، به‌خصوص آجیل‌های شیرین، دارای چسبندگی زیادی هستند و خیلی راحت به دندان‌ها می‌چسبند و تا ساعت‌ها در حفره دهانی باقی می‌مانند. یادتان باشد که حتما در فاصله کوتاهی بعد از خوردن چنین موادی دندان‌های خود را مسواک بزنید تا از فساد آنها جلوگیری شود.

بعضی از ترکیبات موجود در آجیل، مانند بادام زمینی، برای بعضی افراد به شکل آلرژن عمل می‌کند. آلرژن یعنی ماده‌ای که می‌تواند برای شخص حساس، ایجاد حساسیت و آلرژی بکند. افرادی که به بادام‌زمینی یا به دیگر اقلام موجود در آجیل حساسیت داشته باشند، با مصرف آن دچار واکنش‌های حساسیتی می‌شوند که این واکنش‌ها در بعضی از موارد می‌تواند بسیار شدید و حتی کشنده باشد.

به همین خاطر توصیه می‌شود که این دسته از اشخاص از خوردن آجیل یا آن اقلام خاص چشم‌پوشی کنند. افراد مبتلا به آسم هم باید از خوردن آجیل و خشکبار به طور کلی پرهیز کنند. به عبارت دیگر، این بیماران منع استفاده از خشکبار و آجیل دارند.

دیابتی‌ها هم که دیگر تکلیف خود را می‌دانند. این بیماران باید میزان تقریبی انرژی و کربوهیدرات آجیل مصرفی روزانه خود را محاسبه کنند و آن را از کل کالری و کربوهیدرات دریافتی روزانه خود کم کنند.

توصیه آخر این‌که بهتر است سالمندان از آجیل‌های تا حد ممکن کم‌رنگ استفاده کنند

عوارض مصرف بیش از حد آجیل در کودکان

 مصرف بی‌رویه آجیل در کنار مصرف شیرینی و شکلات، باعث بروز مشکلات گوارشی مثل ‌درد‌های شکمی، تهوع و استفراغ در کودکان می‌شود. ضمن این که، مانع مصرف وعده‌های اصلی غذا می‌شود و به این ترتیب تداوم این وضعیت به مدت ۲ هفته طی تعطیلات نوروزی، ممکن است به بروز مشکلات جدی در تغذیه کودکان منجر شود.

ریزه‌خواری کودکان در ایام تعطیلات نوروزی، پدیده شایعی است که می‌تواند باعث بروز انواع ناراحتی‌های گوارشی، مخصوصا سوءجذب غذایی شود. با مصرف مواد غذایی متنوع در بین وعده‌های اصلی غذایی، ممکن است حالت سوءجذب ایجاد بشود که اولین علامت آن احساس ترشی در حلق و گلو و بروز دل‌درد است.

علت این است که درون معده، در مرحله اول، غذاهای نشاسته‌ای مراحل هضم را طی می‌کنند و در آخر کار چربی‌ها وارد روده می‌شوند. اما وقتی مقدار زیادی مواد خوراکی و تنقلات به همراه هم خورده شود، عملا کار معده مختل می‌شود. برای رفع این مشکل باید غذاهای زودهضم در وعده‌های اصلی گنجانده شده تا مشکل مواد سنگین مصرف‌شده در طی روز، به نحوی جبران شود. در غیر این صورت، پس از گذشت چند روز، کودک شدیدا احساس سنگینی می‌کند و ممکن است حتی دچار تب شود.

تنظیم صحیح رژیم غذایی کودک در ایام تعطیل، یکی از مهم‌ترین وظایف والدین است. بعضی از کودکان با مصرف بی‌رویه تنفلات آسیب شدیدی به معده‌شان وارد می‌کنند که عوارض آن می‌تواند بسیار سخت و طاقت فرسا باشد.

گردو را به آجیل خود اضافه کنید

این روزها در اکثر ظرف‌های آجیل نوروزی جای گردو بدجوری خالی است اما بد نیست بدانید که بهترین و مفیدترین نوع آجیل، همین گردو است. یک فنجان مغز گردو دارای ‌٧۶٠ کیلوکالری انرژی،‌ ‌٣٠ گرم پروتئین، ‌‌٧١ گرم چربی سالم و ‌‌۵ میلی‌گرم قند و مقادیر قابل‌توجهی کلسیم،‌ فسفر، آهن، پتاسیم، سدیم، ویتامین آ و چند نوع ویتامین‌ ب است.

 

مغز گردو منبعی غنی از چربی‌های سالم، غیراشباع و فاقد کلسترول است و سیستم عصبی، ‌سیستم عضلانی و ‌عضلات قلب را تقویت می‌کند. گردو حاوی مقدار زیادی انرژی است و می‌تواند منبع خوبی برای تامین انرژی سالمندان و کودکان باشد.

انرژي

641.7

كيلوكالري

آب

3

گرم

كربوهيدرات

18.33

گرم

پروتئين

14.33

گرم

چربي

61.83

گرم

خاكستر

1.858

گرم

فيبرخام

4.6

گرم

فيبر خوراكي

3.8

گرم

فيبر محلول

0.1

گرم

فيبر نامحلول

3.7

گرم

كلسيم

94.17

ميلي گرم

فسفر

316.7

ميلي گرم

آهن

2.442

ميلي گرم

روي

2.733

ميلي گرم

مس

1.383

ميلي گرم

پتاسيم

501.7

ميلي گرم

سديم

10

ميلي گرم

منيزيوم

169.2

ميلي گرم

سلنيوم

0.019

ميلي گرم

منگنز

2.9

ميلي گرم

ويتامين آ ( رتينول)

12.33

واحد

بتاكاروتن

12

ميكرو گرم

آ.توكوفرول

2.617

ميلي گرم

ويتامين اي

19.58

ميلي گرم

ويتامين ث

3.25

ميلي گرم

ويتامين ب1

0.382

ميلي گرم

ويتامين ب2

0.148

ميلي گرم

ويتامين ب5

0.631

ميلي گرم

ويتامين ب6

0.558

ميلي گرم

نياسين

1.042

ميلي گرم

ويتامين ب5

37

ميكرو گرم

فولات

66

ميكرو گرم

اسيد چرب اشباع

5.583

گرم

اسيد چرب با چند پيوند غير اشباع

39.17

گرم

اسيد چرب با يك پيوند غير اشباع

14.17

گرم

LNFA

6.808

گرم

OLFA

13.33

گرم

LIFA

31.75

گرم

والين

723.3

ميلي گرم

ليسين

388.3

ميلي گرم

leu

991.7

ميلي گرم

ILE

565.8

ميلي گرم

تريپتوفان

189.2

ميلي گرم

هيستيدين

359.2

ميلي گرم

سيستئين

345

ميلي گرم

متيونين

280

ميلي گرم

THR

488.3

ميلي گرم

تيروزين

439.2

ميلي گرم

فنيل آلانين

628.3

ميلي گرم

قند

2.1

گرم

ساكاروز

1.75

گرم

گردو از نظر میزان اسیدهای چرب امگا ۳ در بین آجیل‌ها منحصر به فرد است. مصرف گردو نه تنها میزان کلسترول مضر را کاهش می‌دهد، بلکه باعث کاهش التهاب رگ‌های خونی می‌شود. اسیدهای چرب موجود در گردو بی‌نظمی‌های ضربان قلب را کم می‌کند، میزان تری گلیسرید خون و خطر تشکیل لخته را پایین می‌آورد، سرعت سخت شدن شریانها، خطر فشارخون بالا و خطر ابتلا به سرطان پوست و پروستات را کاهش می‌دهد و همچنین موجب کاهش اختلالات رفتاری در جوانان می‌شود. حالا خودتان قضاوت کنید؛ آیا واقعا جای گردو در ظرف آجیل شما خالی نیست؟

از همه این‌ها گذشته، گردو می‌تواند آجیل محبوب دیابتی‌ها به حساب بیاید. تحقیقات نشان داده است که یک رژیم غذایی روزانه نسبتا کم چرب که شامل ۳۰ گرم گردو باشد، منحنی چربی خون بیماران دیابت نوع ۲ را بهبود می‌بخشد. گردو می‌تواند مقاومت سلول‌ها را هم نسبت به انسولین کمتر کند و به این ترتیب راحت‌تر وارد سلول شود.

و اما یک نکته مهم که باید در مورد شرایط نگهداری گردو بدانید این است که وقتی گردو در معرض حرارت قرار می‌گیرد، چربی آن اکسید می‌شود و کیفیت و طعم آن تغییر می‌کند

پسته؛ کوچک اما مقوی